Focus op Volkel

Het is inmiddels 2000, maar kernwapens zijn nog niet de wereld uit. Reden voor het Abolition 2000-netwerk om de krachten verder te bundelen.

Door Marta Resink, 28 juni

Het was een boeiend gezelschap dat zich het eerste weekend van april in Gent had verzameld: anti-kernwapenaktivisten uit verschillende Europese landen. Notoire hekkenknippers, al menigmaal gearresteerd vanwege hun ongewenste speurtochten op kernwapenbases, juristen, vergadertijgers en lobbyisten die menig internationaal kongres gebruiken om te lobbyen in de wandelgangen. Fanatieke internetters en andere netwerkers, voort durend op zoek naar nuttige en relevante informatie om verder te verspreiden. Media-woordvoerders, en een schuchtere piepjonge Deense stagiaire, die toch maar liever niet wilde notuleren omdat het haar allemaal wel erg veel en ingewikkeld leek.

Er kwam inderdaad heel veel aan de orde, maar ingewikkeld? Niemand kan en hoeft alle details van de gekompliceerde kernwapenmaterie tot in de puntjes te weten. Het gaat erom dat ieder zich naar deskundigheid en vermogen inzet, dat die kennis zoveel mogelijk kollektief wordt gemaakt en dat je elkaar weet te vinden als het erop aankomt.

Abolition 2000

De meeste aanwezigen zijn aktief met een mix van bovenstaande aktivi teiten en alle zijn aangesloten bij Abolition 2000, een netwerk van anti-kernwapenaktivisten, waarbij wereldwijd meer dan 1100 organisaties zijn aangesloten. Abolition 2000 zet zich in om uiterlijk in 2000 een begin te hebben gemaakt met het wereldwijd afschaffen van kernwapens (Aboli tion betekent afschaffing). De bijeenkomst in Gent was bedoeld als eva luatie van het Europese deel van de Abolition-kampagne.

Natuurlijk was iedereen gekomen om elkaar eens in levenden lijve te ont moeten, maar het belangrijkste doel was toch om de stand van zaken in de verschillende landen uit te wisselen, aktiestrategieen door te praten en effektiever samen te werken.

Trident-Ploughshares 2000

Al snel werd duidelijk dat de (politieke) situatie in alle landen sterk ver schilt: Groot-Brittannie, als 'erkende' kernwapenstaat, heeft nooit een geheim gemaakt van zijn nukleaire aktiviteiten. De Britse Trident-atoom onderzeeers (gestationeerd in het Schotse Faslane) en de kernwapen fabriek in Aldermaston vormen de belangrijkste doelwitten van de inter nationale Ploegscharenbeweging, die zich Trident-Ploughshares 2000 (TP2000) noemt. Er zijn regelmatig massademonstraties, aktiekampen en direkte geweldloze akties waaraan mensen van allerlei leeftijden en maat schappelijke achtergronden meedoen. Alle Ploegschaaraktivisten hebben een dokument ondertekend, waarin ze verklaren het Britse Tridentsysteem op geweldloze, open, vreedzame en veilige manier te zullen ontmantelen. TP2000 weet zich gesteund door een groeiende groep Britten, waar onder schrijver/publicist Naom Chomsky, Jona-than Porrit (een soort Brit se 'Lucas Reijnders') en Sean Connery ('James Bond').

Boetes, hechtenis en vrijspraak

In Groot-Brittannie worden vaak en veel rechtszaken gevoerd, waarin de aktivisten zich steevast beroepen op de Neurenberg- principes (de plicht om misdaden tegen de menselijkheid te voorkomen) en op de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof (kernwapens zijn illegaal ingevolge het internationale humanitaire recht). Meestal volgen na akties forse boe tes of gevangenisstraffen, maar ook zijn al een paar keer aktivisten die behoorlijke schade aanrichtten aan Trident-onderzeeers door een jury-rechtbank vrijgesproken, aangezien zij hun 'kleine misdaad' slechts had den begaan om een grotere te voorkomen. Britse juristen zetten door, met steun van kollega's uit andere landen, omdat ze de Britse nukleaire politiek willen laten toetsen aan het Internationaal Recht. De soms spekta kulaire akties trekken veel publiciteit, waardoor steeds meer mensen gaan meedoen. TP2000 heeft van 18 t/m 25 mei nieuwe blokkades aan gekondigd van de kernwapenfabriek in Aldermaston. De akties worden voorafgegaan door een aktiekamp en een training in geweldloosheid.

Teruggefloten door de NAVO

In Belgie, waar net als in Nederland, Duitsland, Griekenland, Italie en Tur kije Amerikaanse kernwapens liggen opgeslagen, is mede onder druk van aanhoudende akties, het nukleaire debat inmiddels tot het parlement doorgedrongen. De kampagne wordt 'getrokken' door het netwerk Voor Moeder Aarde en het Forum voor Vredesaktie. Aan de burgerinspekties van de militaire luchtmachtbasis in Kleine Brogel doen de laatste paar jaar ook politici mee, wijzend op hun recht als volksvertegenwoordigers om te weten wat er op Kleine Brogel gebeurt. De parlementariers, over wegend van groene en socialistische partijen, hebben de kernwapen diskussie in het parlement aangezwengeld. Nadat de Belgische premier uiteindelijk had toegezegd openheid over de kernwapens op Kleine Bro gel te zullen geven, moest hij daar een paar dagen later, op aandringen van de NAVO, evenwel op terugkomen. Een bizarre realiteit.

Dus gaan de akties door. Ze leiden menigmaal tot massa- arrestaties van mensen die in grote groepen tegelijk de vliegbasis opgaan, de media in hun kielzog. De Belgische justitie zit inmiddels in zijn maag met de juridi sche vervolging van de arrestanten, sinds een Vlaamse rechter zich niet-kompetent verklaarde om een uitspraak te doen over het al dan niet over treden van het internationale recht door de Belgische regering en dus over de (on)rechtmatigheid van akties tegen kernwapens. Vorig jaar orga niseerde een groep Vlaamse schrijvers en bekende tv-persoonlijkheden een 'literaire wandeling' op Kleine Brogel. Afgelopen Pasen ging de oproep tot een dergelijke inspektie uit van Vlaamse theatermakers: ,,Hoe veel stukken hebben het niet over macht, oorlog en gevolgen voor de overlevenden? Over leven en dood, liefde, geluk en gebrek daaraan? Met hoeveel vuur hebben wij die verhalen over menselijke absurditeiten niet verteld en verdedigd? De grootst mogelijke abdsurditeit ligt echter in Klei ne Brogel, en het valt moeilijk daarover iets zinnigs te zeggen, laat staan te verdedigen. Behalve dan dat we niet kunnen doen alsof het er niet is: 10 x B61 kernbommen = 140 x Hiroshima. Vandaar dat we de theaters en studio's verlaten en ons publiek uitnodigen om samen met ons in Klei ne Brogel van 'onzen theater' te maken voordat de ultieme klank- en licht show elders plaatsvindt.'' Dit soort akties halen steevast de voorpagina's van alle belangrijke Belgische kranten; de 'kriminelen' worden na hun arrestatie vrijwel meteen weer op vrije voeten gesteld, waardoor hen de mogelijkheid van het voeren van een rechtszaak wordt ontnomen.

Officieel weten we van niets

In Nederland wordt de aanwezigheid van kernwapens op Volkel (Noord-Brabant) door militairen en verantwoordelijke politici nog steeds 'beves tigd noch ontkend', terwijl de bewijzen daarvan zich inmiddels aardig opstapelen. D66, de PvdA, GroenLinks en de SP hebben zich inmiddels uitgesproken voor verwijdering van de kernwapens op Volkel. Maar dat is nog geen Kamermeerderheid. Mede onder druk van akties op vlieg basis Volkel heeft minister Van Aartsen (buitenlandse zaken) in novem ber 1998 openlijk erkend dat de kernwapens op Volkel staan afgesteld op 'niet direkt gebruik' ('de-alert'), maar daar is het verder bij gebleven. De Nederlandse media zwijgen in alle toonaarden, waardoor het niet mee valt om de Nederlandse bevolking te informeren over het feit dat er ook op Volkel (minstens) tien Amerikaanse kernbommen liggen.

Stilzwijgen doorbreken

De meeste akties op en rond Volkel zijn daarom vooral gericht op het doorbreken van het stilzwijgen rond kernwapens in Nederland. Sommige akties leveren nieuwe bewijsstukken op, die steevast aan de media wor den gerapporteerd. Die er vervolgens niets mee doen, behalve misschien een berichtje in de marge dat vredesaktivisten opnieuw vernielingen heb ben aangericht op vliegbasis Volkel... Een uitzondering geldt voor de VPRO-radio. Nadat het programma Argos eind 1999 uit recent buitge maakte geheime stukken had geciteerd, trachtte Netwerk-tv die 'primeur' te claimen en interviewde enkele Kamerleden. ,,Officieel weten we van niets'', klonk het verontschuldigend, maar na enig aandringen verklaar den woordvoerders van PvdA en D66 dat het nu toch wel tijd werd om die oude kernwapens eens op te ruimen.

Nederlandse anti-kernwapenaktivisten die worden gearresteerd krijgen meestal een proces-verbaal wegens het betreden van verboden terrein en een boete. Vrijwel alle aktivisten laten hun zaak voor de rechter komen, waarbij ze - tot nu toe steeds tevergeefs - trachten de werkelijke schuldi gen veroordeeld te krijgen, namelijk de Nederlandse staat die handelt in strijd met het internationale recht. Tegen de opgelegde boetes, meestal rond 200 gulden, gaan de meesten in beroep. Advokaat mr. Erik Hummels heeft al heel wat steekhoudende betogen afgestoken, en zelfs een keer de rechter gewraakt wegens vooringenomenheid. Soms spreekt een rechter sympathie uit voor een aktie, maar verwijst dan steevast naar Den Haag. De vonnissen zijn bikkelhard: boetes of hechtenis.

Uniek overleg

Deze en andere ontwikkelingen werden in Gent uitvoerig besproken. George Farebrother, sekretaris van de Britse afdeling van het World Court Project, sprak van een uniek overleg vanwege het samengaan van direkte aktie, juridische aspekten, politieke lobby en mediawerk. Ook de Nederlandse afgevaardigde van IALANA, de internationale vereniging van juristen tegen kernwapens, toonde zich erg ingenomen over het feit dat het internationale recht zo prominent in alle akties aanwezig is, en vond het bijzonder om aktivisten nu eens echt te ontmoeten. Er werden veel spijkers met koppen geslagen. Adressen en kontakten werden driftig uit gewisseld, juristen gaan meer samenwerken in het voorbereiden van rechtszaken tegen aktivisten en ze zullen proberen hun argumentatie aan gaande de implementatie van het internationaal recht verder aan te scher pen. Daarvoor hebben ze vooral (vertalingen van) de rechtbankvonnissen nodig. De lobbyisten hebben hun onderlinge samenwerking al langer gere geld en natuurlijk hangen zij hun bevindingen niet altijd aan de grote klok. Toch was er behoefte aan wat meer openheid over de belangrijkste ont wikkelingen en wetenswaardigheden, en om die breder bekend te maken.

1 oktober: met z'n allen naar Volkel!

Na afloop van het weekend in Gent besloten de Nederlandse aanwezigen om samen een openbare burgerinspektie te gaan voorbereiden van vlieg basis Volkel, op zondag 1 oktober. Deze datum is wereldwijd uitgeroepen tot Abolition Day. De bedoeling is om een openlijk aangekondigde inspek tie van de vliegbasis uit te voeren, waarvoor ook politici en journalisten worden uitgenodigd. Die uitnodiging geldt natuurlijk ook voor alle andere bekende en onbekende Nederlanders en medelanders. Meer nog dan in voorgaande jaren zal er internationaal worden samengewerkt. Het is dus de moeite waard om zondag 1 oktober alvast te markeren op de kalender.

Informatie over Volkelakties bij Rob Boogert, tel. 070-3890235.
Samen met AMOK aktualiseerde Omslag de fact-sheet 'De feiten over kernwapens in Nederland'

---

(Uit ZOZ - Tijdschrift voor doen-denkers. Nr 37 - mei/juni 2000. ZOZ is een uitgave van Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling. Vraag een gratis proefnummer door hier uw naam en adres door te geven.

 
_____
menu | dDH