9-9-2026 De Verenigde Naties zijn erin geslaagd een eerste stap te zetten richting een verdrag over autonome wapens met kunstmatige intelligentie. Dit zijn wapens die met behulp van kunstmatige intelligentie hun doelen zelfstandig zoeken, selecteren en vernietigen. Deze killer robots doen dat zonder dat er een mens aan te pas komt. Dat is in strijd met het internationaal humanitair recht, het oorlogsrecht.

Komt er een VN-verdrag over autonome wapens?
Jarenlang hebben de Verenigde Naties onderhandelingen geleid over de regulering van autonome wapens met kunstmatige intelligentie. De onderhandelingen stonden onder leiding van de Nederlandse ontwapeningsambassadeur Robert in den Bosch. In de nacht van vrijdag 4 op zaterdag 5 september slaagde de ontwapeningsambassadeur erin de 128 onderhandelende landen op één lijn te krijgen.

Eerste stap
Volgens Stop Killer Robots en Human Rights Watch zijn de afspraken erop gericht om het ondermijnen van het internationaal humanitair recht, het oorlogsrecht, door autonome wapensystemen te voorkomen. Volgens beide organisaties bevat het onderhandelingsresultaat de volgende onderdelen:
- Ten eerste zijn de landen het na jarenlang onderhandelen eens geworden over een definitie van autonome wapens.
- Ten tweede erkennen de landen de noodzaak van menselijk oordeel en menselijke controle bij het gebruik van deze wapens. Een militair apparaat mag beslissingen over leven en dood niet aan machines overdragen.
- Ten derde zijn de landen overeengekomen dat autonome wapens die inherent in strijd zijn met het oorlogsrecht streng gereguleerd dan wel verboden zouden moeten worden.
- En ten vierde zijn de landen overeengekomen dat effectieve controle nodig is.

November
De nu gemaakte afspraken zijn een eerste stap. Ze zijn het startpunt voor onderhandelingen binnen de Verenigde Naties aanstaande november over de ontwikkeling van juridische instrumenten. Bijvoorbeeld een verdrag over autonome wapens in gewapende conflicten. Zoals er ook verdragen zijn over bijvoorbeeld clustermunitie en landmijnen. Volgens Human Rights Watch zijn de onderhandelingen in november 'een cruciaal moment waarop staten zouden moeten beslissen om onderhandelingen over concrete regels te beginnen.'

Ontwapeningsambassadeur
De Verenigde Naties hebben de laatste jaren de wind niet mee. De ontwapeningsambassadeur benadrukt evenwel tegenover VredesNieuws dat de Verenigde Naties nog steeds in staat zijn afspraken over ontwapening en wapenbeheersing te maken. 'Het was een hele klus. Maar het bewijs is geleverd. We kunnen nog steeds nieuwe afspraken maken', liet ontwapeningsambassadeur Robert in den Bosch aan VredesNieuws weten.

9-9-2026